# Sunucu Yedekleme: 3-2-1 Kuralı

> 3-2-1 yedekleme kuralı nedir? Sunucunuz için yedek planı: neyi, ne sıklıkla, nerede saklamalı ve geri yüklemeyi nasıl test etmeli. Snapshot yedek midir?

Kaynak: https://nomabilisim.com/yazi/sunucu-yedekleme-3-2-1-kurali

Yayın: 2026-10-05 · Son güncelleme: 2026-10-05 · Kategori: Nasıl · Yazar: Noma Bilişim Teknik Ekibi (Sistem ve Ağ Mühendisliği)

3-2-1 kuralı, yedeklemenin en yaygın kabul gören ölçüsüdür: verinizin üç kopyası olsun, bunlar iki ayrı ortamda dursun ve biri başka bir yerde bulunsun. Amaç, tek bir olayın (disk arızası, yanlış silme, fidye yazılımı, hesabın ele geçirilmesi) bütün kopyaları birlikte götürmesini önlemektir.

## 3-2-1 ne demek?

| Kural | Anlamı | Örnek |
|---|---|---|
| 3 kopya | Asıl veri ve iki yedek | Sunucudaki veri, sağlayıcının yedeği, sizin kopyanız |
| 2 ayrı ortam | Yedekler asıl veriyle aynı diskte durmaz | Sunucu diski ve ayrı bir yedekleme deposu |
| 1 başka yerde | Bir kopya başka bir konumda ya da hesapta | Ofisteki bir disk ya da ayrı bir depolama hesabı |

Sunucunun kendi diskine alınan yedek, disk arızasında asıl veriyle birlikte gider. Aynı hesabın içindeki yedek, hesap ele geçirildiğinde saldırgan tarafından silinebilir. Kuralın üç maddesi bu iki durumu kapatır.

## Neyi yedeklemelisiniz?

- Veritabanları. Dosya kopyası yetmez; çalışan veritabanının döküm (dump) olarak alınması gerekir.
- Uygulama dosyaları ve yüklenen içerik. Site klasörü, kullanıcıların yüklediği dosyalar.
- Ayar dosyaları. Web sunucusu, güvenlik duvarı, zamanlanmış görevler. Sunucuyu yeniden kurarken en çok zaman alan bunlardır.
- E-posta kutuları, sunucuda tutuluyorsa.
- Parolalar ve anahtarlar, ayrı ve şifreli bir yerde.

## Ne sıklıkla ve ne kadar süreyle?

İki soruya yanıt verin:

- En çok ne kadarlık veriyi kaybetmeyi göze alabilirim? Günde bir yedek, en kötü durumda bir günlük kayıp demektir. Sipariş alan bir sitede veritabanını daha sık yedekleyin.
- Sorunu ne kadar geç fark edebilirim? Bozulmayı bir hafta sonra fark ederseniz ve yedekleriniz üç gün saklanıyorsa, elinizdeki bütün yedekler bozuk hâli içerir. Saklama süresi, fark etme sürenizden uzun olmalıdır.

Yaygın bir düzen: yedi günlük, dört haftalık, birkaç aylık yedek.

## Snapshot yedek midir?

Hayır. Snapshot (anlık görüntü), sunucunun belirli bir andaki durumunu aynı depolama üzerinde tutar. Güncelleme öncesi “geri dönüş noktası” olarak çok kullanışlıdır, ama depolama arızalanırsa sunucuyla birlikte gider. Yedek ise ayrı bir ortamda duran bağımsız kopyadır.

RAID de yedek değildir: diskin arızasına karşı korur, yanlışlıkla sildiğiniz dosyayı iki diskten birden siler.

## Geri yüklemeyi test edin

Yedeğin alındığını bilmek yetmez; geri yüklenebildiğini görmeniz gerekir. Yılda en az iki kez:

1. Bir yedeği boş bir sunucuya ya da klasöre geri yükleyin.
2. Uygulamanın açıldığını ve verinin güncel olduğunu kontrol edin.
3. İşlemin ne kadar sürdüğünü not edin. Bu süre, gerçek bir arızada kapalı kalacağınız süredir.

## Linux sunucuda basit bir yedek

Veritabanı dökümü ve dosya arşivi:

```
mysqldump --single-transaction veritabani_adi | gzip > /yedek/db-$(date +%F).sql.gz
tar -czf /yedek/dosyalar-$(date +%F).tar.gz /var/www/alanadiniz.com
```

Arşivi başka bir sunucuya kopyalama:

```
rsync -az /yedek/ kullanici@yedek-sunucu:/yedekler/alanadiniz/
```

Bu komutları bir betiğe yazıp zamanlanmış görev (cron) olarak her gece çalıştırabilirsiniz. Eski yedekleri silen bir satır eklemeyi ve betiğin çalıştığını ara sıra kontrol etmeyi unutmayın: sessizce durmuş bir yedek betiği en sık karşılaşılan sorundur.

## Noma Bilişim sunucularında

VDS sunucularımız için yedekleme ek hizmettir: sunucunuzun tamamının yedeği Veeam ile günde bir kez alınır ve üç gün saklanır; geri yükleme destek talebiyle yapılır. → NomaCloud yedekleme

Üç günlük saklama, sorunu hemen fark ettiğiniz durumlar içindir. Daha uzun geçmiş ve başka bir yerde duran kopya için yukarıdaki gibi kendi yedeğinizi de alın.

→ VDS sunucu paketleri · Ubuntu sunucuda ilk güvenlik ayarları · Sıfır kesinti ile altyapı taşıma

## Sık sorulan sorular

### 3-2-1 yedekleme kuralı nedir?

Verinin üç kopyasının bulunması, bunların iki ayrı ortamda durması ve birinin başka bir yerde saklanmasıdır.

### Snapshot ile yedek arasındaki fark nedir?

Snapshot aynı depolama üzerinde duran bir geri dönüş noktasıdır; depolama arızasında kaybolur. Yedek, ayrı bir ortamda duran bağımsız kopyadır.

### Yedek ne sıklıkla alınmalı?

Kaybetmeyi göze alabileceğiniz veri kadar. Çoğu site için günde bir yedek yeterlidir; sipariş ya da ödeme kaydı tutan sistemlerde veritabanı daha sık yedeklenir.

### Yedekler ne kadar süre saklanmalı?

Bir sorunu fark etmenizin alabileceği süreden uzun. Yaygın düzen yedi günlük, dört haftalık ve birkaç aylık yedektir.

### Sağlayıcım yedek alıyor, ayrıca almam gerekir mi?

Evet. Sağlayıcının yedeği aynı hesaba ve aynı firmaya bağlıdır; hesabınıza erişimi kaybettiğinizde ya da saklama süresi dolduğunda işe yaramaz. Kendi kopyanız 3-2-1’in “başka yerde” maddesidir.